Չես կարող սրբազան հայրենիքդ խոզանոցի վերածես, բայց փայլուն պահես քո պատմական հուշարձանները

Վերջերս պատմամշակութային կոթողները եւ հուշարձանները դարձել են լուրջ քննարկումների, ու կարելի է ասել(շատ ներեղություն) ծաղրի առարկաներ: Խնջույքներն ու կոպորատիվ միջոցառումներն այլեւս մոդայիկ է անցկացնել ոչ թե զվարճանքի վայրերում, կամ համապատասխան սրահներում, այլ՝ ոչ ավել ոչ պակաս Զվարթնոցում, Գառնու տաճարում եւ այլուր:

Ֆորում մամուլի ակումբում, ստեղծված մշակութային քաոսի ընդհանուր գնահատականը տվեց հուշարձանագետ Սամվել Կարապետյանը.«Այն, ինչ այսօր մեզ վրդովեցրել է, առանձին դիտարկելը սխալ է, որովհետեւ որեւէ երկրում, եթե հասարակությունն ազգային չէ, ուրեմն ամեն տեսակ աննորմալ երեւույթներ էլ կարող են տեղ գտնել:Ուղղակի մենք ընդհանուր առումով շատ մեծ խնդրիներ ունենք ազգային կրթական վիճակը բերալավվելու հետ կապված: Այն, ինչ այսօր տեսնում ենք՝ ինչ-որ մի բանի արդյունք է: Ունենք հասարակություն, որի ապրելու գերակա իմաստը հայրենիքը չէ: Եթե մի ժողովրդի գերակա նպատակը հայրենիքին ծառայելը չէ, ապա այդ հասարակությունն առողջ չէ: Միակ արժեքը, որի համար արժե ապրել, նվիրվել, հարկ եղած պահին կյանքը զոհաբերել՝ դա հայրենիքն է: Այն երկրները, որի հասարակությունը հայրենասեր է, այդ երկրներն օրինակ՝ մաքրությունից փայլում են: Իսկ մենք փողոցով քայլելով հասկանում ենք, որ խոշոր հաշվով այսօր չունենք Երեւանը սիրող հասարակություն: Կասեմ մի բան՝ չես կարող սրբազան հայրենիքդ խոզանոցի վերածես, բայց փայլուն պահես քո պատմական հուշարձանները»:

Իսկ պատմամշակութային կոթողների, հուշարձանների պահպանման համար պայքարողների վերաբերյալ հուշարձանագետը նշեց. «Բողոքի ձայն բարձրացնող երիտասարադները ծխախոտի մնացորդները նետում են ուր պատահի: Ես չեմ գտնում, որ նրանք իրավասու են այդ բողոքի ձայնը բարձրացնելու, իրենց վարքագիծն այդ հավատը չի ներշնչում: Երանի գա մի օր, որ մենք ունենանք բողոքի ձայն բարձրացնելու իրավունք ունեցող բողոքավորներ»:

Ստեղծված իրավիճակից դուրս գալ փաստորեն այլեւս հնարավոր չէ, քանի որ սխալը խոր արմատներ ունի. «Եթե Հին Երեւանը մակետի վրա չմնա ու կյանքի կոչվի, ապա գտնում եմ, որ մեր իրավիճակում ընդունելի տարբերակ է: Մեծագույն սխալն ի սկզբանե տեղի է ունեցել: Հանճարեղ ճարտարապետ Ալեքսանդր Թամանյանը, երբ նոր Երեւանը նախագծեց հնի վրա, ուրիշ բան այլեւս սպասելի չէր: Անգամ էստոնացիները, որ փոքր թվով են, ունեն հին Տալլին եւ Նոր Տալլին: Ես Երեւանի պատմության թանգարանում Ղանթարի շուկայի մակետն եմ տեսել, որը հենց հրապարակի մոտ է եղել, իսկ թե ինչ գլուխգործոց է դա եղել իրականում, չեք պատկերացնի, որոնք որ ցավոք քանդվել են: Սխալը տասնամյակներ առաջ է տեղի ունեցել ու հիմա պարզապես անկարելի է փրկել մեր քաղաքը»:

Սոսե  Չանդոյան